ม.ปลาย · 35 นาที

อสมการค่าสัมบูรณ์

แก้อสมการค่าสัมบูรณ์ p|ax + b| + q ◁ r ดูเซตคำตอบบนเส้นจำนวนและกราฟพร้อมกัน ใส่ค่าได้ −99 ถึง 99 ทศนิยม 2 ตำแหน่ง ลากจุดทดสอบ x ดูวิธีทำทีละขั้น ฝึกโจทย์ตรวจคำตอบอัตโนมัติ และออกแบบโจทย์พร้อมบันทึกภาพ PNG ที่ไม่มีเครื่องมือบังเพื่อใช้ทำข้อสอบ

ปกบทเรียนอสมการค่าสัมบูรณ์ ครูหญิงผายมือไปที่ |x − 3| < 2 และเส้นจำนวนที่ระบายจาก 1 ถึง 5 จุดโปร่งสองปลาย ห่างจากจุด 3 ข้างละ 2

ค่าสัมบูรณ์คือระยะจากศูนย์

ค่าสัมบูรณ์ |u| คือระยะจาก u ถึง 0 บนเส้นจำนวน จึงไม่เป็นลบเสมอ และ |x − c| คือระยะจาก x ถึงจุด c อสมการค่าสัมบูรณ์จึงอ่านเป็นประโยคเรื่องระยะได้ ปุ่ม “ระยะทาง” ในห้องทดลองแสดงจุด c และระยะ d บนเส้นจำนวน

ตัวอย่าง

|x − 3| < 2 อ่านว่า “x อยู่ห่างจาก 3 น้อยกว่า 2” จึงได้ 1 < x < 5

ภาพอธิบาย |u| คือระยะจาก u ถึง 0 และ |x − c| คือระยะจาก x ถึง c พร้อมตัวอย่าง |x − 3| < 2 อ่านว่า x อยู่ห่างจาก 3 น้อยกว่า 2 เส้นจำนวนจุดศูนย์กลาง 3 ระยะ 2 ทั้งสองข้าง ได้ 1 < x < 5 หรือ (1, 5)
|x − 3| < 2 คือ x อยู่ห่างจาก 3 น้อยกว่า 2 จึงได้ 1 < x < 5

แบบ “น้อยกว่า” ใช้ “และ”

ถ้า t > 0 แล้ว |u| < t แปลว่า −t < u < t คือ u > −t และ u < t พร้อมกัน ได้ช่วงเดียวที่อยู่ระหว่างสองจุด ถ้าเป็น ≤ ให้รวมจุดปลายด้วย

ตัวอย่าง

|2x + 1| < 5 ได้ −5 < 2x + 1 < 5 แล้ว −6 < 2x < 4 จึง −3 < x < 2

กฎ |u| < t เทียบเท่า −t < u < t เมื่อ t > 0 และขั้นตอนแก้ |2x + 1| < 5 ได้ −5 < 2x + 1 < 5 แล้ว −6 < 2x < 4 หารทุกส่วนด้วย 2 ได้ −3 < x < 2 เส้นจำนวนจุดโปร่งที่ −3 และ 2 ช่วง (−3, 2)
|2x + 1| < 5 เขียนเป็นอสมการช่วง แล้วได้ −3 < x < 2

แบบ “มากกว่า” ใช้ “หรือ”

ถ้า t > 0 แล้ว |u| > t แปลว่า u < −t หรือ u > t ได้สองช่วงที่ออกห่างจากกัน ถ้าเป็น ≥ ให้รวมจุดปลายด้วย บนกราฟคือส่วนที่เส้นโค้ง y = |u| อยู่เหนือเส้น y = t

ตัวอย่าง

|x − 3| ≥ 2 ได้ x − 3 ≤ −2 หรือ x − 3 ≥ 2 จึง x ≤ 1 หรือ x ≥ 5

กฎ |u| > t เทียบเท่า u < −t หรือ u > t และกรณี ≥ พร้อมตัวอย่าง |x − 3| ≥ 2 แยกเป็น x − 3 ≤ −2 ได้ x ≤ 1 หรือ x − 3 ≥ 2 ได้ x ≥ 5 เส้นจำนวนจุดทึบที่ 1 และ 5 ระบายออกด้านนอก คำตอบ (−∞, 1] ∪ [5, ∞)
|x − 3| ≥ 2 แยกสองกรณี ได้ x ≤ 1 หรือ x ≥ 5

กรณีพิเศษ t ≤ 0

เพราะ |u| ≥ 0 เสมอ จึงได้ว่า |u| < t เมื่อ t ≤ 0 ไม่มีคำตอบ และ |u| ≤ 0 ได้เฉพาะ u = 0 ส่วน |u| > t เมื่อ t < 0 เป็นจริงทุกค่า และ |u| > 0 เป็นจริงทุกค่ายกเว้น u = 0

ตัวอย่าง

|x + 1| < 0 ไม่มีคำตอบ · |x − 4| > 0 ได้ x ≠ 4 · |x| ≥ −2 ได้ทุกจำนวนจริง

ตารางกรณีพิเศษเมื่อ t ≤ 0 โดยอาศัย |u| ≥ 0 เสมอ เช่น t < 0 กับ |u| < t ไม่มีคำตอบ และ |u| > t เป็นทุกจำนวนจริง t = 0 กับ |u| ≤ 0 ได้ u = 0 และ |u| > 0 ได้ u ≠ 0 พร้อมตัวอย่าง |x + 1| < 0 ได้ ∅, |x − 4| > 0 ได้ x ≠ 4 และ |x| ≥ −2 ได้ ℝ
|x + 1| < 0 ไม่มีคำตอบ |x − 4| > 0 ได้ x ≠ 4 และ |x| ≥ −2 ได้ทุกจำนวนจริง

รูปทั่วไปและการหารด้วยจำนวนลบ

ถ้ามีตัวคูณหรือค่าบวกลบ เช่น p|ax + b| + q ◁ r ให้ย้าย q แล้วหารด้วย p ก่อนจนเหลือ |ax + b| ◁ t ถ้า p เป็นลบต้องกลับเครื่องหมายอสมการ และเมื่อหารด้วย a ที่เป็นลบต้องกลับเครื่องหมายอีกครั้ง ห้องทดลองรองรับตัวเลข −99 ถึง 99 ทศนิยม 2 ตำแหน่ง ซึ่งกว้างกว่าแบบฝึกทั่วไป

ตัวอย่าง

−2|x + 1| + 3 > −1 ได้ −2|x + 1| > −4 จึง |x + 1| < 2 แล้ว −3 < x < 1

รูปทั่วไป p|ax + b| + q ◁ r และขั้นตอนย้าย q หารด้วย p แล้วแยกกรณี พร้อมตัวอย่าง −2|x + 1| + 3 > −1 ย้าย 3 ได้ −2|x + 1| > −4 หารด้วย −2 กลับเครื่องหมายได้ |x + 1| < 2 แล้ว −2 < x + 1 < 2 จึง −3 < x < 1 หรือ (−3, 1)
หารด้วย −2 ต้องกลับเครื่องหมาย จึงได้ |x + 1| < 2 และ −3 < x < 1

ฝึกโจทย์และบันทึกภาพไปทำข้อสอบ

โหมดฝึกโจทย์ให้จัดรูป เลือกลักษณะคำตอบ และกรอกขอบเขตพร้อมเลือกจุดปลายเปิดหรือปิด ตรวจคำตอบอัตโนมัติและดูตัวอย่างบนเส้นจำนวนก่อนส่งได้ โหมดออกแบบโจทย์ให้ครูตั้งอสมการ หัวข้อ ช่องวิธีทำและคำตอบ แล้วกด “ซ่อนเครื่องมือ + บันทึกภาพ PNG” ได้ภาพที่มีเฉพาะกระดานและข้อความ

ตัวอย่าง

ตั้ง |3x − 2| ≤ 7 เลือกช่องคำตอบแบบ “ช่องว่าง” ได้โจทย์ ส่วนแบบ “เฉลย” ได้ −53 ≤ x ≤ 3

โหมดฝึกโจทย์และโหมดออกแบบโจทย์ พร้อมตัวอย่าง |3x − 2| ≤ 7 จัดรูปเป็น −7 ≤ 3x − 2 ≤ 7 บวก 2 ได้ −5 ≤ 3x ≤ 9 หารด้วย 3 ได้ −5/3 ≤ x ≤ 3 เฉลย [−5/3, 3] และภาพโจทย์ PNG ที่มีช่องคำตอบว่างสำหรับนักเรียน
|3x − 2| ≤ 7 แบบช่องว่างใช้เป็นโจทย์ แบบเฉลยได้ −53 ≤ x ≤ 3

ห้องทดลองอสมการค่าสัมบูรณ์

เส้นจำนวน · กราฟ · ขั้นตอนแก้อสมการ · จุดทดสอบ
123456xyy = |2x + 1|y = 5−10−8−6−4−20246810−32x = 1

ลากสามเหลี่ยม x เพื่อทดสอบค่า · ลากพื้นหลังเพื่อเลื่อน · ล้อเมาส์เพื่อซูม

ลองคิดด้วยตัวเอง

เช็กความเข้าใจ

เซตคำตอบของ |2x − 4| ≤ 6 คือข้อใด
← กลับไปเลือกบทเรียน