ม.ปลาย · 35 นาที

ค่ากลางของข้อมูล: ค่าเฉลี่ยเลขคณิต มัธยฐาน และฐานนิยม

ลากแท่งข้อมูลหรือพิมพ์ค่าเอง แล้วดูค่าเฉลี่ยเลขคณิต มัธยฐาน และฐานนิยมเปลี่ยนไปพร้อมกัน สลับดูแบบแผนภูมิแท่งและแผนภาพจุด เทียบค่าก่อนและหลังเพิ่มค่าสุดโต่ง ฝึกโจทย์หาค่ากลางและหาค่าที่หายไป และมีโหมดออกแบบโจทย์สำหรับครูที่บันทึกรูป PNG ไม่มีเครื่องมือบังเพื่อใช้ทำข้อสอบ

ภาพปกบทเรียนค่ากลางของข้อมูล ค่าเฉลี่ยเลขคณิต มัธยฐาน และฐานนิยม มีบัตรตัวเลข 2, 3, 3, 4, 8 ตาชั่งสมดุลแทนค่าเฉลี่ย ลูกศรชี้ 3 ตัวกลางแทนมัธยฐาน กอง 3 สามลูกแทนฐานนิยม และครูผู้หญิงถือหนังสือ

ค่ากลางของข้อมูลคืออะไร

ค่ากลางคือค่าตัวแทนที่บอกว่าข้อมูลชุดหนึ่งโดยทั่วไปอยู่แถวไหน ที่ใช้บ่อยมี 3 ชนิด ได้แก่ ค่าเฉลี่ยเลขคณิต มัธยฐาน และฐานนิยม แต่ละชนิดตอบคำถามต่างกัน จึงอาจให้ค่าไม่เท่ากันกับข้อมูลชุดเดียวกัน

ตัวอย่าง

คะแนน 6, 3, 8, 5, 8, 4, 9, 7 ได้ค่าเฉลี่ย 6.25 มัธยฐาน 6.5 และฐานนิยม 8 ทั้งสามค่าเป็นตัวแทนของข้อมูลชุดเดียวกัน

อินโฟกราฟิกข้อมูล 6, 3, 8, 5, 8, 4, 9, 7 สามช่อง ค่าเฉลี่ยเลขคณิต 50/8 = 6.25 มัธยฐานจากข้อมูลเรียง 3, 4, 5, 6, 7, 8, 8, 9 ได้ (6 + 7)/2 = 6.5 และฐานนิยม 8 เพราะ 8 ปรากฏ 2 ครั้ง
ข้อมูลชุดเดียวกันในตัวอย่างให้ค่าเฉลี่ย 6.25 มัธยฐาน 6.5 และฐานนิยม 8 ซึ่งไม่เท่ากัน

ค่าเฉลี่ยเลขคณิต

ค่าเฉลี่ยเลขคณิตคือผลรวมของข้อมูลทั้งหมดหารด้วยจำนวนข้อมูล ในห้องทดลองเมื่อเปิดมุมมอง "ปรับระดับ" แท่งที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยจะส่วนเกินและแท่งที่ต่ำกว่าจะส่วนขาด ส่วนเกินรวมกันเท่ากับส่วนขาดรวมกันพอดี เหมือนจุดสมดุลของคานในแผนภาพจุด

ตัวอย่าง

ข้อมูล 4, 6, 8, 10, 12 มีผลรวม 40 และมี 5 ค่า ค่าเฉลี่ยเท่ากับ 40 ÷ 5 = 8

แผนภูมิแท่งข้อมูล 4, 6, 8, 10, 12 มีเส้นประค่าเฉลี่ย 8 แท่ง 4 ขาด 4 แท่ง 6 ขาด 2 แท่ง 10 เกิน 2 แท่ง 12 เกิน 4 ข้างกราฟมีสูตรค่าเฉลี่ย = ผลรวมของข้อมูลทั้งหมด ÷ จำนวนข้อมูล ผลรวม 4 + 6 + 8 + 10 + 12 = 40 และ 40/5 = 8 ส่วนเกินรวม 6 เท่ากับส่วนขาดรวม 6
ผลรวม 40 หารด้วย 5 ได้ค่าเฉลี่ย 8 และส่วนเกินรวม 6 เท่ากับส่วนขาดรวม 6 พอดี

มัธยฐาน

มัธยฐานคือค่าที่อยู่ตรงกลางเมื่อเรียงข้อมูลจากน้อยไปมาก ถ้ามีจำนวนข้อมูลเป็นคี่ ให้ใช้ค่าตรงกลางตัวเดียว ถ้าเป็นคู่ ให้นำสองค่าตรงกลางมาหาค่าเฉลี่ย กดปุ่ม "เรียงข้อมูล" เพื่อดูเครื่องหมายตำแหน่งกลาง

ตัวอย่าง

ข้อมูลคี่ 3, 7, 5, 9, 1 เรียงเป็น 1, 3, 5, 7, 9 มัธยฐานคือ 5 ข้อมูลคู่ 2, 4, 6, 10 มัธยฐานคือ (4 + 6) ÷ 2 = 5

อินโฟกราฟิกมัธยฐาน ฝั่งข้อมูลจำนวนคี่ 3, 7, 5, 9, 1 เรียงเป็น 1, 3, 5, 7, 9 ค่าตรงกลางคือ 5 มัธยฐาน = 5 ฝั่งข้อมูลจำนวนคู่ 2, 4, 6, 10 นำสองค่าตรงกลาง 4 และ 6 มาหาค่าเฉลี่ย (4 + 6)/2 = 5 และหมายเหตุว่ามัธยฐานอาจไม่ใช่ค่าที่มีอยู่ในข้อมูล
ข้อมูลคี่ใช้ค่ากลางตัวเดียวคือ 5 ส่วนข้อมูลคู่เฉลี่ย 4 กับ 6 ได้ 5 เช่นกัน

ฐานนิยม

ฐานนิยมคือค่าที่ปรากฏบ่อยที่สุด ข้อมูลหนึ่งชุดอาจมีฐานนิยมตัวเดียว หลายตัว หรือไม่มีเลยก็ได้ ถ้าทุกค่าปรากฏเท่ากันหมดเพียงครั้งเดียวถือว่าไม่มีฐานนิยม ตารางความถี่ในแท็บ "ผลลัพธ์" ช่วยนับให้ดูได้ทันที

ตัวอย่าง

ข้อมูล 2, 3, 3, 5, 7, 3 มีฐานนิยม 3 ข้อมูล 1, 2, 2, 3, 3, 4 มีฐานนิยม 2 และ 3 ข้อมูล 1, 2, 3 ไม่มีฐานนิยม

อินโฟกราฟิกฐานนิยมสามแบบ ข้อมูล 2, 3, 3, 5, 7, 3 มี 3 ปรากฏ 3 ครั้ง ฐานนิยม = 3 ข้อมูล 1, 2, 2, 3, 3, 4 มี 2 และ 3 ปรากฏอย่างละ 2 ครั้ง ฐานนิยม = 2 และ 3 ข้อมูล 1, 2, 3 แต่ละค่าปรากฏครั้งเดียว ไม่มีฐานนิยม
ตัวอย่างทั้งสามชุดมีฐานนิยมตัวเดียว สองตัว และไม่มีฐานนิยม ตามลำดับ

ค่าสุดโต่งกับค่ากลาง

ค่าสุดโต่งคือค่าที่ห่างจากข้อมูลส่วนใหญ่มาก มันดึงค่าเฉลี่ยให้เปลี่ยนมาก แต่มัธยฐานและฐานนิยมเปลี่ยนน้อยหรือไม่เปลี่ยน ลองกด "จำค่านี้ไว้" แล้วกด "+ ค่าสุดโต่ง" เพื่อเทียบก่อนและหลังด้วยเส้นเงาบนกราฟ

ตัวอย่าง

ข้อมูล 4, 5, 6, 7, 8 มีค่าเฉลี่ย 6 และมัธยฐาน 6 เมื่อเปลี่ยน 8 เป็น 48 จะได้ 4, 5, 6, 7, 48 ค่าเฉลี่ยเป็น 70 ÷ 5 = 14 แต่มัธยฐานยังเป็น 6

เปรียบเทียบก่อนและหลังเปลี่ยนข้อมูล ก่อนเปลี่ยน 4, 5, 6, 7, 8 ผลรวม 30 ค่าเฉลี่ย 30/5 = 6 มัธยฐาน 6 หลังเปลี่ยน 8 เป็น 48 ได้ 4, 5, 6, 7, 48 ผลรวม 70 ค่าเฉลี่ย 70/5 = 14 มัธยฐานยังเป็น 6
ค่าสุดโต่ง 48 ดึงค่าเฉลี่ยจาก 6 เป็น 14 แต่มัธยฐานยังเป็น 6 เท่าเดิม

หาค่าที่หายไปจากค่าเฉลี่ย

ถ้ารู้ค่าเฉลี่ยและจำนวนข้อมูล ให้หาผลรวมทั้งหมดก่อนโดยนำค่าเฉลี่ยคูณจำนวนข้อมูล แล้วลบด้วยผลรวมของค่าที่รู้แล้ว ได้ค่าที่หายไป โหมดฝึกโจทย์มีโจทย์ชนิดนี้โดยเฉพาะ

ตัวอย่าง

ข้อมูล 5 ค่ามีค่าเฉลี่ย 8 และรู้ 4 ค่าคือ 6, 9, 7, 10 ผลรวมทั้งหมดคือ 8 × 5 = 40 ผลรวมที่รู้คือ 32 ค่าที่หายไปคือ 40 − 32 = 8

ข้อมูล 5 ค่า มีค่าเฉลี่ย 8 รู้ค่า 6, 9, 7, 10 และค่าที่หายไปเป็นเครื่องหมายคำถาม ขั้นที่ 1 ผลรวมทั้งหมด 8 × 5 = 40 ขั้นที่ 2 ผลรวมค่าที่รู้ 6 + 9 + 7 + 10 = 32 ขั้นที่ 3 ค่าที่หายไป 40 − 32 = 8 และตรวจสอบ (6 + 9 + 7 + 10 + 8)/5 = 40/5 = 8
หาผลรวมทั้งหมด 40 ลบผลรวมที่รู้ 32 ได้ค่าที่หายไปคือ 8 แล้วตรวจกลับได้ค่าเฉลี่ย 8

ฝึกโจทย์และบันทึกรูปไปทำข้อสอบ

โหมดฝึกโจทย์สุ่มโจทย์ให้หาค่าเฉลี่ย มัธยฐาน ฐานนิยม หรือค่าที่หายไป กรอกคำตอบแล้วกดตรวจ ดูคำใบ้และวิธีทำได้ โหมดออกแบบโจทย์ให้ครูตั้งข้อมูล พิมพ์โจทย์ เลือกช่องคำตอบที่ซ่อนหรือเฉลย แล้วกด "ซ่อนเครื่องมือ + บันทึกภาพ PNG" ได้ภาพกราฟสะอาดสำหรับวางในข้อสอบ

ตัวอย่าง

ตั้งข้อมูล 6, 9, 5, 8, 3, 9, 9 ได้ค่าเฉลี่ย 49 ÷ 7 = 7 มัธยฐาน 8 และฐานนิยม 9

อินโฟกราฟิกโหมดฝึกโจทย์ หาค่าเฉลี่ย มัธยฐาน ฐานนิยม หรือค่าที่หายไป กรอกคำตอบ ตรวจคำตอบ ดูวิธีทำ และโหมดออกแบบโจทย์ ตั้งข้อมูล พิมพ์โจทย์ เลือกซ่อนคำตอบหรือแสดงเฉลย ซ่อนเครื่องมือและบันทึกภาพ PNG พร้อมตัวอย่างข้อมูล 6, 9, 5, 8, 3, 9, 9 ค่าเฉลี่ย 49/7 = 7 มัธยฐาน 8 ฐานนิยม 9
ข้อมูลตัวอย่างมีผลรวม 49 จาก 7 ค่า จึงได้ค่าเฉลี่ย 7 มัธยฐาน 8 และฐานนิยม 9

ห้องทดลองค่ากลางของข้อมูล

ค่าเฉลี่ยเลขคณิต · มัธยฐาน · ฐานนิยม
คะแนนสอบของนักเรียนกลุ่มหนึ่ง012345678910คะแนนสอบ (คะแนน)รายชื่อนักเรียน6A3B8C5D8E4F9G7Hค่าเฉลี่ย = 6.25

ลากวงกลมที่หัวแท่งเพื่อเปลี่ยนค่า

ลองคิดด้วยตัวเอง

เช็กความเข้าใจ

ข้อมูล 3, 5, 5, 7, 10 มีมัธยฐานและฐานนิยมเท่าใด
← กลับไปเลือกบทเรียน