แผนภาพเวนน์กับการดำเนินการของเซต
เรียนยูเนียน (∪) อินเตอร์เซกชัน (∩) คอมพลีเมนต์ (′) และผลต่างของเซต (−) ด้วยแผนภาพเวนน์ 1 ถึง 3 เซต พร้อมห้องทดลอง 3 โหมด คือสำรวจนิพจน์เองและใส่สมาชิกจริง ฝึกทำโจทย์แรเงาที่ตรวจคำตอบอัตโนมัติ และสร้างข้อสอบพร้อมเฉลยสำหรับครู พิมพ์เป็นกระดาษคำถามหรือคัดลอกเป็นข้อความได้

เซต เอกภพสัมพัทธ์ และแผนภาพเวนน์
เซตคือกลุ่มของสิ่งที่กำหนดได้ชัดเจนว่าอะไรเป็นสมาชิกและอะไรไม่เป็น แผนภาพเวนน์วาดเซตเป็นวงกลม และวาดเอกภพสัมพัทธ์ U เป็นกรอบสี่เหลี่ยมที่ล้อมทุกเซตไว้ แต่ละบริเวณในแผนภาพบอกว่าสมาชิกอยู่ในเซตใดบ้าง เช่น บริเวณซ้อนกันของวงกลม A กับ B คือสมาชิกที่อยู่ทั้งสองเซต และบริเวณนอกวงกลมทั้งหมดคือสมาชิกของ U ที่ไม่อยู่ในเซตใดเลย ในห้องทดลองเปิดตัวเลือก “เลขบริเวณ” เพื่อให้แต่ละบริเวณมีหมายเลขกำกับ
ให้ U = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8} A = {1, 2, 3, 4} B = {3, 4, 5, 6} สมาชิก 3 และ 4 อยู่ในบริเวณซ้อนกันของ A กับ B สมาชิก 1 และ 2 อยู่เฉพาะ A สมาชิก 5 และ 6 อยู่เฉพาะ B และสมาชิก 7 กับ 8 อยู่นอกวงกลมทั้งสอง

ยูเนียน A ∪ B: รวมกัน
A ∪ B คือเซตของสมาชิกที่อยู่ใน A หรืออยู่ใน B หรืออยู่ทั้งสองเซต ในแผนภาพจึงแรเงาทั้งวงกลม A และวงกลม B รวมกัน เมื่อนับสมาชิก สมาชิกที่อยู่ทั้งสองเซตต้องนับเพียงครั้งเดียว จึงได้ n(A ∪ B) = n(A) + n(B) − n(A ∩ B)
จาก A = {1, 2, 3, 4} และ B = {3, 4, 5, 6} ได้ A ∪ B = {1, 2, 3, 4, 5, 6} มี 6 ตัว ตรวจด้วยสูตร 4 + 4 − 2 = 6 เพราะ 3 กับ 4 ถูกนับซ้ำสองครั้งจึงต้องหักออกหนึ่งครั้ง

อินเตอร์เซกชัน A ∩ B: ส่วนร่วม
A ∩ B คือเซตของสมาชิกที่อยู่ทั้งใน A และใน B พร้อมกัน ในแผนภาพแรเงาเฉพาะบริเวณที่วงกลมสองวงซ้อนกัน ถ้าสองเซตไม่มีสมาชิกร่วมกันจะได้ A ∩ B = ∅ ในห้องทดลองเลือกความสัมพันธ์ “ไม่ทับกัน” แล้วดูว่าบริเวณนี้หายไปจากแผนภาพ
จาก A = {1, 2, 3, 4} และ B = {3, 4, 5, 6} ได้ A ∩ B = {3, 4} ถ้า B = {5, 6} แทน จะได้ A ∩ B = ∅ และแผนภาพของสองเซตที่ไม่ทับกันจะไม่มีบริเวณซ้อน

คอมพลีเมนต์ A′ และผลต่าง A − B
A′ คือสมาชิกของ U ที่ไม่อยู่ใน A ในแผนภาพคือทุกบริเวณนอกวงกลม A ส่วนผลต่าง A − B คือสมาชิกที่อยู่ใน A แต่ไม่อยู่ใน B ซึ่งเท่ากับ A ∩ B′ เสมอ จึงแรเงาเฉพาะส่วนของ A ที่ไม่ซ้อนกับ B ผลต่างไม่สลับที่ได้ A − B กับ B − A คือคนละบริเวณ
ให้ U = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8} A = {1, 2, 3, 4} B = {3, 4, 5, 6} จะได้ A′ = {5, 6, 7, 8} และ A − B = {1, 2} ส่วน B − A = {5, 6} ซึ่งไม่เท่ากับ A − B และ A ∩ B′ = {1, 2} เท่ากับ A − B

สามเซต วงเล็บ และกฎเดอมอร์แกน
เมื่อมีสามเซต แผนภาพมี 8 บริเวณ ลำดับการคำนวณคือ คอมพลีเมนต์ก่อน แล้ว ∩ แล้ว ∪ และ − จากซ้ายไปขวา วงเล็บเปลี่ยนผลลัพธ์ได้ จึงต้องอ่านให้ถูก ห้องทดลองจะแสดง “อ่านเป็น” เป็นนิพจน์ที่ใส่วงเล็บครบทุกชั้น และแสดงแผนภาพทีละขั้นของแต่ละส่วนย่อยตั้งแต่ในวงเล็บ กฎเดอมอร์แกนบอกว่า (A ∪ B)′ = A′ ∩ B′ และ (A ∩ B)′ = A′ ∪ B′ ลองพิมพ์ทั้งสองข้างในช่อง “เทียบกับนิพจน์อื่น” แล้วดูว่าแรเงาบริเวณเดียวกัน
ให้ A = {1, 2, 3, 4} B = {3, 4, 5, 6} C = {4, 6, 7, 8} (A ∪ B) ∩ C = {1, 2, 3, 4, 5, 6} ∩ C = {4, 6} แต่ A ∪ (B ∩ C) = {1, 2, 3, 4} ∪ {4, 6} = {1, 2, 3, 4, 6} ผลต่างกันเพราะวงเล็บ ส่วนเดอมอร์แกน เมื่อ U = {1, ..., 10} (A ∪ B)′ = {7, 8, 9, 10} และ A′ ∩ B′ = {5, 6, 7, 8, 9, 10} ∩ {1, 2, 7, 8, 9, 10} = {7, 8, 9, 10}

นับจำนวนสมาชิกด้วยแผนภาพ
การเขียนจำนวนสมาชิกลงในแต่ละบริเวณแล้วบวกบริเวณที่เกี่ยวข้อง ช่วยตรวจคำตอบได้ดี สำหรับสองเซต n(A ∪ B) = n(A) + n(B) − n(A ∩ B) และสำหรับสามเซต n(A ∪ B ∪ C) = n(A) + n(B) + n(C) − n(A ∩ B) − n(A ∩ C) − n(B ∩ C) + n(A ∩ B ∩ C) ในห้องทดลองเปิด “ใส่สมาชิกจริงของเซต” แล้วดูสมการนี้พร้อมค่าตัวเลขและการตรวจสอบกับการนับจากแผนภาพ
จาก A = {1, 2, 3, 4} B = {3, 4, 5, 6} C = {4, 6, 7, 8} มี n(A) = n(B) = n(C) = 4, n(A ∩ B) = 2, n(A ∩ C) = 1, n(B ∩ C) = 2, n(A ∩ B ∩ C) = 1 จึงได้ n(A ∪ B ∪ C) = 4 + 4 + 4 − 2 − 1 − 2 + 1 = 8 ตรงกับ A ∪ B ∪ C = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8}

วิธีใช้ห้องทดลองสามโหมด
โหมดสำรวจ เลือกจำนวนเซตและความสัมพันธ์ของเซต เลือกหรือพิมพ์นิพจน์เอง แล้วดูบริเวณที่แรเงา ขั้นตอนทีละขั้น และใส่สมาชิกจริงได้ โหมดฝึกทำ ระบบสุ่มโจทย์ให้แรเงาหรือเลือกนิพจน์ ตรวจคำตอบทันที มีคำใบ้หลังตอบผิดครั้งแรก และเฉลยทีละขั้นหลังตอบผิดสองครั้ง โหมดสร้างข้อสอบ ครูตั้งชื่อชุด จำนวนข้อ ระดับ และชนิดข้อ เพิ่มข้อของตัวเองจากนิพจน์ที่ต้องการ เรียงลำดับหรือสุ่มข้อใหม่ แล้วพิมพ์เป็นกระดาษข้อสอบพร้อมเฉลย หรือคัดลอกเป็นข้อความ
ลองสร้างข้อสอบ 6 ข้อ ระดับผสม เลือกครบทั้งสามชนิดข้อ กด “แสดงเฉลยในกระดาษ” แล้วเลือก “พิมพ์ / บันทึกเป็น PDF” ได้ทั้งกระดาษคำถามและกระดาษเฉลย

ห้องทดลองแผนภาพเวนน์
การดำเนินการของเซต · ∪ ∩ ′ −เลือกหรือพิมพ์การดำเนินการของเซตเองได้ทุกแบบ แล้วดูบริเวณที่แรเงา ขั้นตอนทีละขั้น และลองใส่สมาชิกจริงของเซต
1 เลือกจำนวนเซต
ความสัมพันธ์ของ A กับ B
2 เลือกหรือพิมพ์การดำเนินการ
อ่านเป็น: A ∪ B
ลำดับ: ′ ก่อน แล้ว ∩ แล้วค่อย ∪ และ − จากซ้ายไปขวา · พิมพ์ U แทน ∪, & แทน ∩, ' แทน ′ ได้
3 ใส่สมาชิกจริงของเซต (ไม่บังคับ)
A ∪ B
บริเวณที่แรเงา:1 เฉพาะ A3 เฉพาะ B2 A ∩ B
ขั้นตอนทีละขั้น (3 ขั้น)
1 A 2 B 3 A ∪ B
เทียบกับนิพจน์อื่น (เช่น กฎเดอมอร์แกน)
✗ ไม่เท่ากัน: แรเงาคนละบริเวณ